Wcześniejsze

2014/2015

2015/2016

2016/2017

2017/2018

2013/2014 2012/2013 2011/2012 2010/2011 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006 mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan

Sakkara - Polska Misja Archeologiczna w Sakkarze

W dniach 23.02.–24.03.2015 odbyła się kolejna, z przyczyn obiektywnych skrócona do połowy przewidywanego czasu, kampania wykopaliskowa w Sakkarze, po zachodniej stronie piramidy Dżesera. Podobnie jak w kampanii zeszłorocznej, badania skoncentrowane były na tzw. „Suchej Fosie”, wykutej w czasach budowy „piramidy schodkowej” (Il. 1), a będącej zapewne częścią kamieniołomu, z którego czerpano surowiec do budowy zespołu grobowego Dżesera (Myśliwiec 2012: 854, Pl. 2a; Myśliwiec, Welc, Trzciński 2012: 281–290; Welc 2011: 298; Welc, Trzciński 2013: 332–338). Tegoroczne prace miały miejsce zarówno przy skalnej ścianie wschodniej, jak i ścianie zachodniej odcinka „Fosy” biegnącego równolegle do piramidy po jej stronie zachodniej. Przy ścianie wschodniej dokończono eksplorację czterech szybów grobowych (Il. 2) położonych w bezpośrednim sąsiedztwie korytarza nr 1, odkrytych w r. 2000 (Myśliwiec 2001: 111–115, figs 3–6). Jeden z nich posiada komorę grobową z pochówkiem szkieletowym, przebadaną w obecnej kampanii (Il. 3). Przy głowie zmarłego znaleziono drewniany podgłówek.
Szerszy zakres miały prace przy zachodniej ścianie „Suchej Fosy”. Podczas kampanii zeszłorocznej wyeksplorowano warstwę piasku, która blokowała wejście do „grobowca dolnego”, wykutego w skale poniżej grobowca Ichi/Meri’ego (Il. 4) (Kuraszkiewicz 2014: 201–216). Na głębokości ok. 6 m poniżej dzisiejszej powierzchni terenu dotarliśmy wówczas pod warstwą piasku do powierzchni „dakki”, położonej na wprost wejścia do „Kaplicy dolnej”. Eksploracja warstwy „dakki” miała miejsce w kampanii tegorocznej.
Dominującym elementem składowym tej warstwy (Il. 5) okazały się odłamki skały pochodzące zapewne z drążenia struktur „grobowca górnego”, co potwierdzałoby hipotezę, że ten ostatni jest późniejszy od „grobowca dolnego”. Po odsłonięciu fasady tego ostatniego aż do powierzchni skały tworzącej szeroki występ na poziomie nieco niższym od progu wąskiego wejścia do kaplicy (Il. 6–7), przystąpiono do eksploracji jej wnętrza. Eksploracja kaplicy okazała się niezwykle trudna przede wszystkim ze względu na stan zachowania jej sufitu, czyli dolnego lica tej warstwy skały, której górne lico stanowi posadzkę kaplicy Ichi-Meri’ego (Il. 11). Dopiero po zabezpieczeniu bardzo kruchego, wielokrotnie rozwarstwionego sufitu przy pomocy metalowej konstrukcji (Il. 8), możliwa była eksploracja warstwy gruzu wypełniającego kaplicę. Jej ściany nie są dekorowane, natomiast w ścianie południowej jest rozległe przebicie (zapewne autorstwa starożytnych rabusiów) do kolejnego grobowca. Wnętrze jego kaplicy kultowej jest zwaliskiem bloków, w tym kilku dekorowanych reliefem i polichromią (czytelne imię właściciela: Hem-ra). Stan zachowania sufitu jest równie katastrofalny jak w wypadku kaplicy przebadanej w tym roku (Il. 9). Będzie to wymagało dużych nakładów na konstrukcję zabezpieczeń, zanim zaczniemy tam jakiekolwiek prace. W posadzce kaplicy przebadanej podczas kampanii tegorocznej (Il. 10–11) wykonano dwa ukośne wiercenia do głębokości 1,30 m jako wstępne rozpoznanie, czy pod dolną kaplicą nie ma kolejnego, jeszcze niższego piętra grobowców. Nie stwierdzono pustej przestrzeni, co nie wyklucza, że kolejne struktury grobowe, jeszcze wcześniejsze, mogą się znajdować w niższych partiach „Suchej Fosy”.

1. “Sucha Fosa” po zachodniej stronie piramidy Dżesera. Widok od zachodu (fot. Jarosław Dąbrowski).

2. Szyby grobowe eksplorowane w roku 2015, przed wejściem do Korytarza nr 1 (fot. Jarosław Dąbrowski).

3. Pochówek szkieletowy z okresu Starego Państwa w jednym z tych szybów (fot. Jarosław Dąbrowski).

4. Fasada grobowca Ichi/Meri’ego z widocznym wejściem do „kaplicy dolnej” eksplorowanej w roku 2015 (fot. Jarosław Dąbrowski).

5. Fasada „kaplicy dolnej” podczas eksploracji (fot. Jarosław Dąbrowski).

6.–7. Fasada „kaplicy dolnej” i sąsiednie struktury grobowe po odsłonięciu (fot. Jarosław Dąbrowski).

8. Konstrukcje zabezpieczające rozwarstwiony sufit w „kaplicy dolnej”. Architekt Beata Błaszczuk przy pracy (fot. Jarosław Dąbrowski).

9. Gruzowisko bloków w kaplicy przylegającej do „kaplicy dolnej” od południa (fot. Jarosław Dąbrowski).

10. Plan kaplic grobowych odsłoniętych przez misję w zachodniej ścianie „Suchej Fosy”. Czerwonym kolorem zaznaczone dolne „piętro” (il. Beata Błaszczuk).

11. Przekrój W-Z przez kaplicę grobową Ichi/Meri’ego (poziom górny) i „kaplicę dolną” (il. Beata Błaszczuk).

 

Bibliografia:

Kuraszkiewicz, K. O.
2014 “The Tomb of Ikhi/Mery in Saqqara and Royal Expeditions During the Sixth Dynasty.” Études et Travaux XXVII, 201–216.

Myśliwiec, K.

2001 “West Saqqara Excavations 2000”. Polish Archaeology in the Mediterranean XII (Reports 2000), 107–101.

2012 Trois millénaires à l’ombre de Djéser: Chronologie d’une nécropole, In Ch. Zivie-Coche, I.Guermeur (red.), Parcourir l’éternité. Hommages à Jean Yoyotte II, 853–868, Turnhout: Brepols.

Myśliwiec, K., Welc, F., Trzciński, J.
2012 “Geoarchaeological and Palaeoclimatic Research by the Polish Archaeological Mission in Saqqara, an Updated Overview.” Études et Travaux XXV, 275–296.

Welc, F.
2011 “The Third Dynasty Open Quarry West of the Netjerykhet Pyramid Complex (Saqqara).” Études et Travaux XXIV, 253–304.

Welc, F., Trzciński, J.
2013 Geology of the site, In: K. Myśliwiec (red.), Saqqara V/2: Old Kingdom structures between the Step Pyramid complex and the Dry Moat, Part 2: Geology, Anthropology, Finds, Conservation, 323–343, Warsaw.
 

nr osoba specjalizacja afiliacja
1. prof. dr hab. Karol Myśliwiec kierownik wykopalisk Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
2. dr hab. Kamil O. Kuraszkiewicz egiptolog Uniwersytet Warszawski
3. dr Iwona Kozieradzka-Ogunmakin antropolog KNH Centre for Biomedical Egyptology, University of Manchester
4. Małgorzata Radomska archeolog Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
5. Urszula Dąbrowska konserwator Pracownia Konserwacji, Muzeum Pałac w Rogalinie - Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu
6. Constance Lord bioarcheolog, egiptolog, Education Officer Nicholson Museum (University of Sydney)
7. Emily Marlow antropolog PhD candidate, Biomedical Egyptology, University of Manchester, obecna praca: Senior Medical Writer, Porterhouse Medical Limited Manchester
8. Krzysztof Olszowski konserwator Architraw S.C. Piotr Galecki Krzysztof Olszowski
9. Robert Wolny konserwator free lance
10. Ragab Mohamed Ragab konserwator Supreme Council of Antiquities
11. dr Tomasz Stępnik archeolog Pracownia Archeologiczna Uni-Art
12. Dobiesław Karst archeolog Dział Historii Świdnicy, Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy
13. Marek Woźniak archeolog free lance
14. Beata Błaszczuk architekt Norma Bud Sp. z o.o.
15. Jarosław Dąbrowski archeolog, fotograf Jarosław Dąbrowski Pracownia Fotograficzno-Archeologiczna
16. Mariusz Dybich specjalista technik górniczych Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW w Kairze
17. El-Sayed Ahmed Shoura egiptolog, inspektor misji The Ministry of Antiquities i Supreme Council of Antiquities, Kair
18. Said Kereti rais free lance
19. Ibrahim Abdel Monsef zastępca raisa free lance

wybierz opcję z menu:
misje prace doktorskie komunikaty
© 2008-2014

Zakład Archeologii Egiptu i Nubii IA UW, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.
Prawa autorskie zastrzeżone.

Stworzenie strony internetowej: grupamak.pl