Wcześniejsze

2014/2015

2015/2016

2016/2017

2017/2018

2013/2014 2012/2013 2011/2012 2010/2011 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006 mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan

Tell el-Farcha - Tell el-Farcha

M. Chłodnicki, K. M. Ciałowicz

Badania w Tell el-Farcha w sezonie 2015

Kom Wschodni
W trakcie tegorocznych badań koncentrowano się przede wszystkim na arach położonych we wschodniej części wykopu. Ze względu na odkrycie w poprzednim roku zarysów dużej struktury z cegły suszonej niezbędne było kolejne poszerzenie wykopu na wschód o 0,75 ara. W tym rejonie, pod koniec wykopalisk, osiągnięto poziom z ubiegłego roku i stwierdzono kontynuowanie się wspomnianej struktury.
W trakcie eksploracji arów badanych w poprzednim sezonie odkryto 13 grobów. Dziewięć z nich to pozbawione wyposażenia groby, z bardzo źle zachowanymi szczątkami ludzkimi. Zmarłych składano w pozycji skurczonej z głowami na północ. Niektóre z tych grobów (np. nr 128; Fig. 1) są umieszczone między cegłami dużej konstrukcji, określanej jako obiekt nr ES133. Być może należy je traktować jako groby towarzyszące. Hipotezę wzmacnia odkrycie na południu od wspomnianego obiektu (Fig. 2–3) dwóch naczyń leżących jedno za drugim w zwartym układzie, mniej więcej w układzie N-S. Pierwsze z nich to smukły dzban, drugim jest dekorowana liniami rytymi i wyciętymi trójkątami na bokach podstawka. Tego typu podstawki znane są zarówno ze znalezisk jak i przedstawień i zawsze powiązane są z obiektami o charakterze kultowo-ceremonialnym.

Fig. 1. 

Fig. 2.

Fig. 3.


Cztery pozostałe groby, z podobnie ułożonymi zmarłymi, miały bogatsze wyposażenie. Szczególnie interesująca była wzajemna relacja grobów nr 126 i 130 (Fig. 4). Pierwszy z nich datowany na schyłek I i początek II dynastii, został wbudowany w nadbudowę małej mastaby  z fazy Nagada IIIB. Zmarły mężczyzna z grobu 126 wyposażony został w 11 glinianych i 12 kamiennych naczyń (Fig. 5). W grobie 130 (Fig. 6) złożono razem z kobietą 3 kamienne i 17 glinianych naczyń, paletę kosmetyczną i naszyjnik z 140 paciorków (139 z karneolu, 1 z lapis-lazuli). Komora grobowa została wkopana w grubą warstwę zgliszcz, pokrywających konstrukcje z okresu Nagada IID/IIIA1, i posadowiona na murze datowanym na ten czas (Fig. 7). Wspomniana warstwa zniszczenia, odsłonięta w niektórych profilach (Fig. 8), potwierdza postawioną wcześniej hipotezę o gwałtownych wydarzeniach, kończących pierwszą fazę osadnictwa nagadyjskiego. Wydarzenia te objęły swoim zasięgiem całe stanowisko, czego dowodzą podobne warstwy destrukcji odkryte w tym roku na Komie Zachodnim (por. niżej).

Fig. 4.

Fig. 5.

Fig. 6.

Fig. 7.

Fig. 8. 

Kom Centralny
W 2015 roku kontynuowano prace wokół dwóch dużych budowli zlokalizowanych po zachodniej stronie komu już  w 2012 r. Pierwsza z nich to prostokątny budynek, o murach dochodzących do 1,8 m grubości interpretowany jako centralny magazyn powiązany z rezydencja nagadyjską na Komie Zachodnim (Fig. 9). W bieżącym roku eksplorowano starszą fazę budowli datowaną na okres Nagada IIIA1 (Fig. 10). Dokonano również częściowej rozbiórki murów aby odsłonić plan znajdującej się poniżej tzw. „rezydencji dolnoegipskiej”. Udało się dotrzeć do korony murów z cegły mułowej tej starszej budowli a także odkryto pierwsze ślady konstrukcji drewnianych związanych z kulturą dolnoegipską (Fig. 11).
Drugim badanym budynkiem była okrągła budowla o średnicy 11 metrów i murach z cegły mułowej dwumetrowej grubości wzniesiona w połowie I dynastii. Budowla ta została rozebrana w całości (Fig. 12), a pod nią ukazał się zarys kolejnego budynku, tym razem prostokątnego o dużych rozmiarach i również bardzo grubych murach (Fig. 13).

Fig. 9.

Fig. 10.

Fig. 11.

Fig. 12.

Fig. 13.

Kom Zachodni
W ostatnim sezonie badania w tej części stanowiska koncentrowały się na warstwach datowanych na okres Nagada IID–IIIA1. Odsłonięto m.in. wyraźne, dobrze widoczne w profilach (Fig. 14), warstwy zniszczeń, datowane na Nagada IIIA1. Szczególnie dużo uwagi poświęcono eksploracji odkrytego w poprzednich sezonach browaru. Założony został profil krzyżowy (Fig. 15) i eksplorowano dwie ćwiartki, określane umownie północno-zachodnią i południowo-wschodnią. W trakcie badań okazało się, że browar miał co najmniej 3 fazy  przebudowy, związanej zapewne z koniecznością zastępowania starszych, zniszczonych konstrukcji przez nowe instalacje (Fig. 16). W jednym z gniazd związanych z najmłodszym okresem użytkowania odkryto dolny fragment kadzi (Fig. 17–18). Tego typu kadzie były odkrywane już wcześniej zarówno w eksplorowanym obecnie browarze (2) jak i w konstrukcjach przebadanych wcześniej.

Fig. 14.

Fig. 15.

Fig. 16.

Fig. 17.

Fig. 18.

nr osoba specjalizacja afiliacja
1. dr Marek Chłodnicki archeolog, kierownik misji Muzeum Archeologiczne w Poznaniu
2. prof. dr hab. Krzysztof M.Ciałowicz archeolog, kierownik misji Instytut Archeologii UJ
3. dr Renata Abłamowicz archeozoolog Muzeum Śląskie w Katowicach
4. Bartosz Adamski archeolog Instytut Archeologii UJ
5. Julia M. Chyla archeolog, GIS środek Badań nad Antykiem Europy S-E, UW
6. Marcin Czarnowicz archeolog Instytut Archeologii UJ
7. dr Joanna Dębowska-Ludwin archeolog Instytut Archeologii UJ
8. dr Maciej Jórdeczka archeolog Instytut Archeologii i Etnologii PAN, oddział Poznań
9. Jacek Karmowski archeolog Instytut Archeologii UJ
10. Magdalena Kazimierczak archeolog Instytut Archeologii UJ
11. dr Piotr Kołodziejczyk archeolog Instytut Archeologii UJ
12. dr Agnieszka Mączyńska archeolog, ceramolog Muzeum Archeologiczne w Poznaniu
13. prof. dr hab. Maciej Pawlikowski geolog Akademia Górniczo-Hutnicza
14. Karolina Rosińska-Balik archeolog Instytut Archeologii UJ
15. Sakura Sanada archeolog Instytut Archeologii UJ
16. Magdalena Sobas archeolog Instytut Archeologii UJ
17. Małgorzata Żukowska-Giezek archeolog Muzeum Archeologiczne w Poznaniu
18. Katarzyna Mądrzyk zoolog Instytut Zoologii UJ
19. Barbara Woźniak zoolog Instytut Zoologii UJ
20. Jakub Skłucki archeolog Instytut Archeologii UJ
21. Daria Białobrzecka studentka archeologii Instytut Archeologii UJ
22. Malwina Brachmańska studentka archeologii Instytut Prahistorii UAM
23. Marta Kaczanowicz studentka archeologii Instytut Prahistorii UAM
24. Magdalena Płoszaj studentka archeologii Instytut Archeologii UJ
25. Robert Słaboński dokumentalista free lance
26. Ewa Glimos studentka archeologii Instytut Archeologii UJ
27. Marta Krzyżańska studentka archeologii UCL Londyn
28. Aleksandra Siciak studentka archeologii Instytut Archeologii UJ
29. Marcin Gamrat student archeologii Instytut Archeologii UJ
30. Ada Lewkowicz studentka archeologii Instytut Archeologii UJ
31. Merita Dreshai studentka archeologii Instytut Archeologii UJ
32. Alicja Jurkiewicz studentka archeologii Instytut Archeologii UJ
33. Magdalena Więckowska studentka archeologii Instytut Archeologii UJ
34. Urszula Doros studentka archeologii Instytut Archeologii UJ
35. Krzysztof Kotynia student archeologii Instytut Archeologii UJ

wybierz opcję z menu:
misje prace doktorskie komunikaty
© 2008-2014

Zakład Archeologii Egiptu i Nubii IA UW, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.
Prawa autorskie zastrzeżone.

Stworzenie strony internetowej: grupamak.pl