Wcześniejsze

2014/2015

2015/2016

2016/2017

2017/2018

2013/2014 2012/2013 2011/2012 2010/2011 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006 mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan

Gebel Ramlah - Combined Prehistoric Expedition

Badania cmentarzysk neolitycznych w Gebel Ramlah (Pustynia Zachodnia, Egipt) w sezonie 2015

Rejon Gebel Ramlah położony jest na Pustyni Zachodniej, około 150 km na zachód od Abu Simbel (Ryc. 1). Od południa, u stóp góry Gebel Ramlah, rozciągają się pozostałości paleojeziora, wokół którego w neolicie funkcjonowały osady ludności łowiecko-zbieracko-pasterskiej (Ryc. 2). Od 2009 roku, w ramach działalności Combined Prehistoric Expedition IAE PAN, we współpracy z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW, na południowo-zachodnich obrzeżach paleojeziora prowadzone są badania archeologiczne, obejmujące kompleks cmentarzysk neolitycznych, finansowane ze środków Narodowego Centrum Nauki (grant NCN nr 2012/05/B/HS3/03928 „Gebel Ramlah. Najstarsze cmentarzyska neolityczne na Pustyni Zachodniej w Egipcie”). Cmentarzyska położone są na wyniesieniu terenowym, otoczonym niewielkimi wadi, które w porze deszczowej odprowadzały wody opadowe do zbiornika.

Ryc. 1. Położenie stanowiska w Gebel Ramlah.


Ryc. 2. Gebel Ramlah. Lokalizacja paleojeziora i cmentarzysk neolitycznych.

W latach 2011–2013, we wschodniej partii kulminacji wyniesienia odkryto i przebadano unikalne cmentarzysko noworodków. W następnych sezonach prace obejmowały kolejne części stanowiska, oznaczonego jako E-09-02. W roku 2014 prace prowadzone w jego południowej części przyniosły odkrycie strefy rozproszonych, pojedynczych grobów. W sezonie 2015 badania objęły całą zachodnią i południową partię cypla terenowego (Ryc. 3). Odkryto i zbadano 60 nowych pochówków. Wśród nich najciekawsze rezultaty przyniosły obiekty przebadane w strefie kulminacji wyniesienia. Należą do nich stosunkowo dobrze zachowane pochówki o głębokich jamach wkopanych w silt jezierny. Jest to m. in. grób nr 11 (Ryc. 4–7) ze szczątkami dwóch zmarłych, z których jeden nosi ślady celowego uszkadzania ciała (nacięcia na kości udowej) – jest to pierwszy, znany w tej części Afryki, przypadek takich zabiegów z okresu neolitu. W grobie 13 (Ryc. 8) odkryto natomiast pozostałości niespotykanych wcześniej konstrukcji grobowych, złożonych z płyt kamiennych, którymi wyłożone zostało wnętrze jamy. Jednym z bardziej interesujących jest także pochówek mężczyzny (grób nr 51), którego ciało, po złożeniu do grobu otoczone zostało fragmentami ceramiki (Ryc. 9) i wyrobów kamiennych. Odznacza się on także licznymi patologiami kośćca (m.in. przerostem kości udowych, złamaniami, nieprawidłowymi zrostami kości, itp.). Całą zachodnią część stoku wyniesienia zajmuje natomiast cmentarzysko osób dorosłych, odpowiadające chronologicznie cmentarzysku noworodków. Niestety obszar ten uległ bardzo silnej erozji i obecnie pochówki manifestują się w postaci skupisk kości i pozostałości wyposażenia (Ryc. 10) na powierzchni siltu. Pomimo tego, w większości przypadków zachowane partie szkieletu pozwalają na identyfikację antropologiczną zmarłych.

Ryc. 3. Gebel Ramlah. Obszar badań w 2015 roku (widok od południowego-wschodu).

Ryc. 4. Gebel Ramlah, sezon 2015. Grób nr 11.

Ryc. 5. Gebel Ramlah, sezon 2015. Grób nr 11 (zbliżenie).

Ryc. 6. Gebel Ramlah, sezon 2015. Grób nr 11 (zbliżenie).

Ryc. 7. Gebel Ramlah, sezon 2015. Grób nr 11 (zbliżenie).

Ryc. 8. Gebel Ramlah, sezon 2015. Grób nr 13.

Ryc. 9. Gebel Ramlah, sezon 2015. Ceramika z grobu nr 51.

Ryc. 10. Gebel Ramlah, sezon 2015. Muszle ślimaków ze zniszczonego grobu.

W obecnym sezonie badania w rejonie Gebel Ramlah i w Gebel Nabta były przedmiotem zainteresowania National Japan Television (Fig. 11). Nakręcony materiał z naszych badań był istotną częścią filmu pt. „Cosmic Front”, dotyczącego postrzegania przez społeczności pradziejowe nieba i konstelacji gwiazd. Film został wyemitowany w telewizję japońską dnia 17 kwietnia br.
Badania w Gebel Ramlah będą kontynuowane w roku 2016 (Fig. 12–13).

Ryc. 11. Gebel Ramlah. Ekipa National Japan Television na stanowisku.

Ryc. 12. Gebel Ramlah. Obóz pustynny.

Ryc. 13. Zdjęcie członków Combined Prehistoric Expedition w sezonie 2015. 

nr osoba specjalizacja afiliacja
1. prof.PAN,dr hab Jacek Kabaciński kierownik misji, archeolog Instytut Archeologii i Etnologii PAN
2. dr hab. Agnieszka Czekaj-Zastawny archeolog Instytut Archeologii i Etnologii PAN
3. prof. Joel Irish antropolog John Moore University, Liverpool, Wielka Brytania
4. Jakub Mugaj archeolog, rysownik Instytut Archeologii i Etnologii PAN
5. Hebat Allah A. Ibrahim archeolog Supreme Council of Antiquities, Kair, Egipt
6. Joanna Jędrysik studentka Instytut Archeologii, Uniwersytet Jagielloński
7. Robert Kenig student Instytut Archeologii, Uniwersytet Jagielloński

wybierz opcję z menu:
misje prace doktorskie komunikaty
© 2008-2014

Zakład Archeologii Egiptu i Nubii IA UW, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.
Prawa autorskie zastrzeżone.

Stworzenie strony internetowej: grupamak.pl