Wcześniejsze

2014/2015

2015/2016

2016/2017

2017/2018

2013/2014 2012/2013 2011/2012 2010/2011 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006 mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan

Deir el-Bahari, Gebel Ragab - Polska Misja Skalna w Deir el-Bahari

Na tropie grobowca Amenhotepa I i rekonstrukcji sakralnego krajobrazu Deir el-Bahari w czasach 21 dynastii.
Prace Misji Skalnej w sezonach: jesiennym 2014 i zimowym 2015.

Zgodnie z programem realizacji projektu usuwania kamiennych depozytów i luźnego gruzu znad terenów świątynnych w Deir el-Bahari, oba sezony, trwające kolejno: od 19 października do 11 grudnia 2014 oraz od 18 lutego do 11 marca 2015, były całkowicie poświęcone tym pracom. Technika usuwania kamieni z terenu tzw. "półki skalnej" usytuowanej ok. 80–60 m powyżej poziomu świątyni Totmesa III (określamy to miejsce jako Gebel Ragab) w niczym się nie różniła od stosowanej w poprzednich dwóch sezonach. Materiał skalny, odpowiednio rozdrobniony, by nie uszkadzać instalacji zsypowych, ani ciężarówek, był wrzucany do górnej części urządzenia transportowego, które kierowało go na specjalne tymczasowe składowisko usytuowane w północno-zachodnim narożniku świątyni Totmesa III. Zrzucone kamienie były przewożone taczkami do dolnej części urządzenia na południowo-wschodnim narożniku świątyni Totmesa, a to kierowało gruz bezpośrednio do ciężarówek, które wywoziły materiał skalny na wysypisko usytuowane w pobliżu domu H. Cartera w Drah Abu el-Naga.
W sezonie zimowym 2014 cała zachodnia część Gebel Ragab była już oczyszczona z kamieni, a linia graniczna między tym terenem a obszarem wciąż zakrytym kamieniami i gruzem przebiegała mniej więcej w połowie zbocza między wysokim klifem a pionowym urwiskiem powyżej świątyni Totmesa (Il. 1). W trakcie sezonu jesiennego 2014 cały teren Gebel Ragab został oczyszczony z gruzu, przy czym usunięto także groźnie położony duży kamień leżący na bardzo pochyłym zboczu (Il. 2). Okazało się, że na terenie Gebel Ragab nie znajduje się wejście do grobowca, aczkolwiek na oczyszczanym w tym sezonie terenie odnaleziono dwa, leżące przy szczelinach tektonicznych miejsca, w których zaczęto usuwać skałę, z dużym prawdopodobieństwem, że intencją tych prac było wykucie szybu grobowego. W obu wypadkach jednak prace dość szybko przerwano (Il. 3), a miejsca te starannie zakamuflowano kamieniami i zaprawą pełniącą funkcję sztucznej skały. Stwierdzono jednakże, że wszystkie szczeliny tektoniczne, włącznie ze znajdującą się w odległości 3 m od krawędzi urwiska, przecinające teren Gebel Ragab, były starannie zabezpieczone przed wodą deszczową, co nadal jest spójne z hipotezą, że szczeliny te mogą mieć bezpośredni kontakt z biegnącym wewnątrz skał korytarzem grobowym. Olbrzymie sztuczne zawalisko skalne pokrywające Gebel Ragab okazało się konstrukcją przypuszczalnie mającą na celu uniemożliwienie swobodnego spływu po stromym i równym zboczu wód deszczowych, które w wypadku ulewy przybierały charakter wodospadu. Wszystko zatem wskazywało, że teren szczególnie chroniony znajduje się poniżej urwiska, w okolicy narożnika dolnego klifu bezpośrednio górującego nad świątynią Totmesa III. Krótka akcja oczyszczenia tego miejsca w ostatnim dniu sezonu jesiennego przyniosła pełne potwierdzenie przypuszczenia, że było ono szczególnie zabezpieczone, gdyż zakryte kilkumetrowym sztucznym zasypiskiem z gruzu i kamieni. Ponieważ okazało się zarazem, że ten zasyp stanowi poważne zagrożenie dla terenu świątyni Totmesa (w sezonie jesiennym 2014 samoistnie spadły z niego dwa duże kamienie, uszkadzając bloki znajdujące się na terenie świątyni), postanowiono skupić się w kolejnym sezonie na usunięciu tego zagrożenia i oczyszczeniu zboczy nad północno-zachodnią częścią świątyni Totmesa III.
Zgodnie z planem, podjęto te prace w sezonie zimowym 2015, który był o wiele krótszy, niż zamierzony, z uwagi na wyjątkowo późne przyznanie koncesji przez Komitet Stały SCA (dotknęło to kilka polskich misji). W ciągu trzech tygodni prac (pracowano także w piątki, każdego dnia w podwójnym wymiarze godzinowym), udało się usunąć cały gruz zalegający na tej części zbocza, oczyścić dwa żleby zbiegające w kierunku świątyni, a także rozebrać górną część instalacji transportowej i przenieść ją na inne miejsce nad południowym skrajem świątyni Totmesa, gdzie będzie służyć, w przyszłym sezonie, do usunięcia ostatniej części kamiennego redimu pozostającego jeszcze na terenie Gebel Ragab (Il. 4). W trakcie czyszczenia zboczy i żlebów dokonano istotnych obserwacji, które umożliwiają hipotetyczną rekonstrukcję zmian krajobrazu Deir el-Bahari, zwłaszcza w czasie 21 dynastii.

Il. 1. Gebel Ragab u progu sezonu jesiennego 2014.

Il. 2. Operacja usuwania ostatniego kamienia ze stromego zbocza na Gebel Ragab w sezonie jesiennym 2014.

Il. 3. Jedno z miejsc na Gebel Ragab, gdzie rozpoczęto wykuwanie skały (szybu grobowego?).

Il. 4. Groźny nawis skalnego zasypiska usunięty znad świątyni Totmesa III w sezonie zimowym 2015.

Il . 5. Dwa żleby nad północną częścią świątyni Totmesa III usunięte w sezonie zimowym 2015.

Il. 6. Redim pozostający do usunięcia w sezonie jesiennym 2015.
 

nr osoba specjalizacja afiliacja
1. prof. dr hab. Andrzej Niwiński kierownik misji, egiptolog Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego
2. Kamil Zachert zastępca kierownika misji nieafiliowany
3. Weronika Bronowska archeolog nieafiliowana
4. Dariusz Flajszer technik nieafiliowany
5. Wojciech Fraszczyński inżynier nieafiliowany
6. Waldemar Kubiczek inżynier nieafiliowany
7. Grzegorz Kurka archeolog nieafiliowany
8. Sławomir Malinowski dokumentalista nieafiliowany
9. Halina Przychodzeń archeolog nieafiliowana

wybierz opcję z menu:
misje prace doktorskie komunikaty
© 2008-2014

Zakład Archeologii Egiptu i Nubii IA UW, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.
Prawa autorskie zastrzeżone.

Stworzenie strony internetowej: grupamak.pl