Wcześniejsze

2014/2015

2015/2016

2016/2017

2017/2018

2013/2014 2012/2013 2011/2012 2010/2011 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006 mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan

Wadi Khashab - Wadi Khashab

Badania w Wadi Khashab (Pustynia Wschodnia, Egipt), sezon 2015

W styczniu 2015 odbył się drugi sezon badań wykopaliskowych w Egipcie na stanowisku Wadi Khashab finansowanych z grantu NCN nr 2012/07/N/HS3/04056. Kierownikiem projektu badań kompleksu ceremonialnego z cmentarzyskiem zwierząt i ludzi oraz instalacjami megalitycznymi jest mgr Piotr Osypiński z Fundacji Patrimonum.
Zakres tegorocznych badań objął całą południowo-zachodnią połowę cmentarzyska zwierzęcego.

Fot. 1. Przestrzeń oczyszczona w sezonie 2015.

Zarejestrowano dwa typy pochówków zwierzęcych – większe z owalną nadbudową kamienną, zawierające szczątki bydła, oraz mniejsze – okrągłe w zarysie ze szczątkami owiec. Żaden z pochówków zwierzęcych nie był wyposażony w dodatkowe elementy przybliżające ich datowanie, zatem celem nadrzędnym badań laboratoryjnych przewidzianych na nadchodzące miesiące jest uzyskanie datowań bezwzględnych metodą radiowęglową z kości i węgli drzewnych odnalezionych w grobach.
Cechą charakterystyczną pochówków bydła było usytuowanie głowy w ten sposób, by części czołowe skierowane były ku górze.

Fot. 2. Oczyszczanie jednego ze szkieletów bydła z Wadi Khashab.

Części te jednak (tzw. bukraniony) w każdym dotychczas badanym przypadku były poważnie uszkodzone a rogi - nie obecne. Robocza hipoteza zakłada unieruchomienie głów zwierzą w ten sposób, by rogi wystawały ponad nadbudowę pochówku. Wraz z upływem czasu te nie wyeksponowane fragmenty szkieletu uległy całkowitej erozji. Alternatywnym wytłumaczeniem jest odcinanie tych elementów w momencie pochówku. Bukraniony stanowiły istotny element wyposażenia pochówków ludzi w tej części Afryki od czasów neolitu.
Pochówki owiec również posiadały cechy wskazujące na ich ceremonialny charakter. Wszystkie przebadane owce z Wadi Khashab złożone zostały w bardzo podkurczonych pozycjach, z głowami nienaturalnie odgiętymi i złożonymi na ciele. Taki układ wskazuje na krępowanie ciała.

Fot. 3. Eksploracja pochówków, na pierwszym planie – szkielety owiec.

Podczas doczyszczania jednego z większych, choć całkowicie wyrabowanego grobu odnaleziono też fragmenty szkieletu dorosłego człowieka oraz ozdoby z muszli i kości słoniowej.

Fot. 4. Przewiercone muszle – zniszczone na skutek rabunku ozdoby pochowanego tu pasterza.

To znalezisko wskazuje na wyjątkowość pochowanej osoby – jedynego człowieka stojącego niejako na czele stada podążającego w zaświaty. Nie był to jednak jedyny pochówek ludzki – kolejny należał do dziecka (odkryty i opisany w relacji z badań w sezonie 2014), przyozdobionego naszyjnikiem z muszli oraz bransoletką z fajansowych paciorków na prawej kostce. Dziecko pochowano jednak na zupełnych rubieżach cmentarzyska, a jego grób nie był oznakowany na powierzchni w żaden sposób. Przypuszczamy, że jest to element wtórny, świadczący o późniejszym użytkowaniu tego niezwykłego założenia pośrodku skalistej pustyni.
Rytualne cmentarzysko otaczał zespół kamiennych steli, które – co wiemy również dzięki tegorocznym badaniom, bezsprzecznie nie stanowiły elementów współczesnego domostwa Beduinów Ababda ani też pochówków tego ludu. Wszystko zatem zdaje się potwierdzać hipotezę, że megalityczne instalacje stanowiły integralny element ceremonialnego centrum prahistorycznych mieszkańców Pustyni Wschodniej.

Fot. 5. Kamienne stele niekiedy znacznie większe od tej na fotografii, otaczają cmentarzysko zwierząt (w tle).

nr osoba specjalizacja afiliacja
1. Piotr Osypiński kierownik misji, archeolog Fundacja Patrimonium
2. dr Marta Osypińska archeozoolog Instytut Archeologii i Etnologii PAN
3. Iwona Zych archeolog Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego
4. Marek Woźniak archeolog Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego
5. dr hab. Jarosław Zieliński archeobotanik nieafiliowany
6. Kamila Braulińska fotograf doktorantka, Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego

wybierz opcję z menu:
misje prace doktorskie komunikaty
© 2008-2014

Zakład Archeologii Egiptu i Nubii IA UW, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.
Prawa autorskie zastrzeżone.

Stworzenie strony internetowej: grupamak.pl