Wcześniejsze

2014/2015

2015/2016

2016/2017

2017/2018

2013/2014 2012/2013 2011/2012 2010/2011 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006 mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan

Banganarti i Selib - Polska Ekspedycja Archeologiczna do Banganarti i Selib

Prace Ekspedycji Archeologicznej do Banganarti i Selib prowadzone były od 8 listopada 2014 do 20 marca 2015 roku (z dwutygodniową przerwą w okresie świąt Bożego Narodzenia).
Najważniejsze zadania zrealizowane w trakcie tego kresu obejmowały:
- w Banganarti wykopaliska po północnej i wschodniej stronie Rafaelionu (wykopy BA.N.1/2014 i BA.E.1/2015)
- na stanowisku Selib 1 badania archeologiczne i antropologiczne (groby po północnej i wschodniej stronie kościoła oraz budowla BN.14)
- na stanowisku Selib 2 badania archeologiczne w obrębie osady meroickiej (wykopaliska w domach S4/2012, S5/2015, S6/2015, S7/2015, S8/2015)
- na stanowisku Selib 3 badania archeologiczne i studia ceramologiczne na skraju osady wczesnośredniowiecznej
- prace ratownicze na cmentarzysku późnomeroickim w Selib Bahri oraz na stanowisku Agri Bahri
- badania geomagnetyczne na stanowiskach Selib 1, 2 i 3 oraz Agri Bahri
- prace konserwatorskie, rekonstrukcyjne oraz pomiarowe wokół i wewnątrz Rafaelionu w Banganarti.

Banganarti – wykop BA.N.1/2014
Celem prac była weryfikacja wyliczeń wysokości zewnętrznych ścian Rafaelionu. Ostra granica występowania tynku zewnętrznego zaobserwowana na ósmym metrze od kościoła w warstwie przypowierzchniowej potwierdziła hipotetyczną wysokość (przewróconej) ściany północnej. Wśród fragmentów krat okiennych był jeden fragment kraty przeszklonej. Oprócz (900) fragmentów tynku zewnętrznego w wykopie po północnej stronie Rafaelionu znaleziono 33 fragmenty malowanych tynków wewnętrznych, w większości pochodzących zapewne z galerii północnej.

Fig. 1. Ortofotograficzne zobrazowanie założenia obronnego w Banganarti (styczeń 2015 rok).

Banganarti – wykop BA.E.1/2015
Wykop BA.N1/2015 został otworzony przy północno-wschodnim narożniku kościoła. Odsłonięte zostały relikty zabudowań mieszkalnych na powierzchni ponad 300 m kwadratowych. Eksplorację przeprowadzono warstwami naturalnymi (pod nadzorem dra Michała Dzika). Dla każdego z 29 odcinków sporządzona została analiza przebudów ścian i stratygrafia wypełniska.

Fig. 2. Ortofotograficzny plan i przekrój reliktów architektury mieszkalnej odsłoniętych w wykopie BA.N1/2015.
W czasie prac wykopaliskowych zadokumentowano 3008 fragmentów diagnostycznych ceramiki (15.6% z 19,421 pozyskanych fragmentów) oraz 20 kompletnych naczyń. Do najcenniejszych obiektów inwentarzowych należą: kamienny enkolpion dekorowany sceną Bożego Narodzenia oraz kamienny zekier czyli pierscień łuczniczy.

Fig. 3. Po lewej: kamienny enkolpion, po prawej: pierścień łuczniczy.

Selib 1
W listopadzie-grudniu 2014 dokończono rozpoczęta rok wcześniej eksplorację grobu G.2014.E ulokowanego po wschodniej stronie małego peribolosu. W dwóch równoległych kryptach znaleziono dwa szkielety osobników pochowanych w pozycji wyprostowanej na plecach, z głowami na zachód. Szczątki w krypcie północnej, noszące charakterystyczne slady fioletowego przebarwienia należały do kobiety zmarłej wieku lat 34–49. Zmarły w krypcie południowej był mężczyzną, który w chwili śmierci miał 35–44 lata. Do górnej powierzchni grobu dostawiony był grób dziecka.

Fig. 4. Ortofotograficzny rzut grobu G.2014.E.

Osiem szkieletów znaleziono w grobach wkopano w obręb ścian zewnętrznych budowli północnej. W czterech przypadkach, w kościach ciemieniowych pochowanych tam osób znaleziono ślady trepanacji. Ciekawą obserwacją antropologa misji (Magdalena Bury) jest zróżnicowanie rasowe osobników pochowanych w krypcie G/2014 E oraz w grobach zasypowych na północ od małego peribolosu.
W styczniu-lutym 2015 kontynuowano prace wykopaliskowe, rozpoczęte rok wcześniej, w obrębie tzw. budowli północnej. Po zasypaniu wykopów pozostałych po eksploracji grobów w grudniu 2014 uporządkowano teren wykopalisk sporządzając dokumentację fotogrametryczną. Półkolista struktura ceglana tuż przy ścianie małego peribolosu (G13/14) okazała się basenem do gaszenia wapna.

Fig. 5. Finalny plan budowli północnej sporządzony po usunięciu pochówków chrześcijańskich.

Fig. 6. Ortofotograficzny model kościoła św. Menasa i budowli północnej w Selib 1.

Selib 2

Fig. 7. Plan stanowiska Selib 2 z oznaczeniem domów eksplorowanych w latach 2012–2015.

W bieżącej kampanii na stanowisku Selib 2 kontynuowane były badania osady meroickiej, której eksploracja rozpoczęła się w sezonie 2010. W sumie (w styczniu–marcu 2015) odsłoniętych zostało pięć domów, zlokalizowanych dzięki wcześniejszej prospekcji geofizycznej. Znaleziska ceramiczne datują cały kwartał mieszkalny na okres od I do końca III wieku n.e., przy czym coraz wyraźniej uczytelnił się podział na co najmniej dwufazowy rozwój osady.

Fig. 8. Przykładowe plany domów meroickich eksplorowanych w czasie kampanii 2014/2015.

***
Misja była kilkakrotnie wzywana do miejsc, gdzie prace rolne, kopanie fundamentów i inne roboty ziemne doprowadziły do odsłonięcia grobów historycznych. W granicach obszaru zwanego, jako Agaba (pustkowie) Selib oraz Argi Bahri znaleziono cmentarze meroickie. W obu wypadkach misja przeprowadziła badania ratownicze dokumentując intencjonalnie lub przypadkowo zniszczone grobowce. Na stanowisku Argi Bahri przeprowadzone zostały również badania geofizyczne.
***
Nie licząc drobnych napraw tynków ściennych i podłogowych w kościele św. Menasa w Selib prace konserwatorskie sezonu 2014/2015 koncentrowały się w Rafaelionie w Banganarti. Wewnątrz przeprowadzono prace pomiarowe ukierunkowane na weryfikacje planu budowli. Na zewnątrz dokończono prace wykopaliskowe , których jednym z celów było ustalenie oryginalnej wysokości Rafaelionu. Na zewnątrz i wewnątrz budowli prowadzone były prace - rozpoczęte w roku ubiegłym- zmierzające do stworzenia fotorealistycznego modelu 3D Rafaelionu w Banganarti zintegrowanego z geometryczną i opisową bazą danych

Fig. 9. Wizualizacja 3D kaplic wschodnich Rafaelionu.
 

nr osoba specjalizacja afiliacja
1. dr hab. Bogdan Żurawski archeolog, kierownik misji Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
2. Tadeusz Badowski konserwator nieafiliowany
3. Jakub Brochocki archeolog nieafiliowany
4. Magdalena Bury antropolog nieafiliowana
5. Aneta Cedro archeolog, ceramolog Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
6. Michał Dzik archeolog Instytut Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego
7. Roksana Hajduga archeolog nieafiliowana
8. Tomasz Herbich geofizyk Instytut Archeologii i Etnologii PAN
9. dr Magdalena Łaptaś historyk sztuki Instytut Historii Sztuki UKSW
10. Roman Łopaciuk geolog Geomatic, prywatna firma geodezyjna
11. Katarzyna Mich archeolog, dokumentalista nieafiliowana
12. Mariola Orzechowska archeolog nieafiliowana
13. Katarzyna Rozmus architekt nieafiliowana
14. Paweł Rurka archeolog nieafiliowany
15. Dawid Święch geofizyk nieafiliowany
16. Paulina Terendy fotograf nieafiliowana
17. Tamadir Ali Ebeid inspektor NCAM
18. Abd er-Rauf Muhammed Dżubara inspektor NCAM

wybierz opcję z menu:
misje prace doktorskie komunikaty
© 2008-2014

Zakład Archeologii Egiptu i Nubii IA UW, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.
Prawa autorskie zastrzeżone.

Stworzenie strony internetowej: grupamak.pl