Wcześniejsze

2014/2015

2015/2016

2016/2017

2017/2018

2013/2014 2012/2013 2011/2012 2010/2011 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006 mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan

Tell el-Farcha - Tell el-Farcha

Badania w Tell el-Farcha w sezonie 2016

KOM Zachodni
Prace prowadzono w północnej części głównego wykopu w warstwach związanych z najstarszą fazą centrum administracyjno-kultowego i datowanych na okres Nagada IIIA1. Odsłonięto kilka pomieszczeń (Fig. 1) o gospodarczym charakterze z licznymi piecami i naczyniami zasobowymi wkopanymi we wcześniejsze struktury. Eksploracja jednego z nich (Fig. 2) pozwoliła na wykonanie niewielkiego profilu, który ujawnił zarówno wcześniejsze mury związane z tzw. Rezydencją Nagadyjską jak i warstwę destrukcji (Fig. 3) stanowiącą pozostałość pożaru, który zniszczył całą osadę w Tell el-Farcha na początku okresu Nagada IIIA1. Był on prawdopodobnie wynikiem najazdu kolejnej grupy przybyszów z Górnego Egiptu, związanych jak się wydaje z konkurencyjnym w stosunku do wcześniejszych mieszkańców Tell el-Farcha ośrodkiem politycznym. Eksplorowano również ćwiartki północno-wschodnią i południowo-zachodnią browaru (Fig. 4) odkrytego kilka lat temu, odsłaniając kolejne warstwy nakładających się na siebie struktur. Najliczniejszą grupę zabytków odkrytych w tym sezonie tworzą niewielkie, kuliste naczynia gliniane (Fig. 5).

Fig. 1. Pomieszczenia gospodarcze w północnej części Komu Zachodniego

Fig. 2. Naczynia zasobowe in situ

Fig. 3. Mur rezydencji nagadyjskiej i warstwa destrukcji

Fig. 4. Browar z Nagada IIIA1. Zdjęcie górne: stan na początku eksploracji, dolne: po jej zakończeniu

Fig. 5. Jedno z typowych naczyń odkrytych w sezonie 2016

KOM Centralny
W sezonie 2016 prace prowadzone były w obrębie dwóch wykopów założonych na w 2011 roku na zachodnim stoku komu. W wykopie południowym rozebrano północną część dużego prostokątnego budynku interpretowanego jako magazyn – spichlerz. Był on wzniesiony w okresie Nagada IIIA1 i zapewne związany z rezydencja nagadyjską na Komie Zachodnim. Umożliwiło to dotarcie do południowej części tzw. rezydencji dolnoegipskiej znajdującej się poniżej. Tegoroczne prace pozwoliły na weryfikację starszej hipotezy dotyczącej przebiegu murów z cegły suszonej wzniesionych w późniejszej fazie użytkowania rezydencji (Figs. 6–8).
W wykopie północnym, w miejscu rozebranej w 2014 roku okrągłej budowli odkryte zostały pozostałości osady z okresu Nagada IIIB (Fig. 9). Niespodziankę stanowiły pochówki ludzkie zarówno dorosłych jak i dzieci. Zmarli złożeni zostali w prostych jamach i bez żadnego wyposażenia (Fig. 10). Kości ludzkie znajdują się wyłącznie (jak dotąd) poniżej grubych murów okrągłej budowli i na zewnątrz (ze wszystkich stron) brak ich natomiast w środku. Może to sugerować, że istnieje jakiś związek pomiędzy zmarłymi o budowlą.

Fig. 6–7. Wnętrze i mur okalający od południa rezydencję dolnoegipską. Na drugim planie pozostałości nagadyjskiego magazynu

Fig. 8. Importowane naczynie zasobowe z Górnego Egiptu pierwotnie stojące przed rezydencją dolnoegipską

Fig. 9. Pozostałości osady z okresu Nagada IIIB

Fig. 10. Pochówek jamowy znajdujący się pod murem

KOM Wschodni
Eksplorowano południowo-wschodnią część wykopu, zarówno w obrębie arów badanych od 2004 r (ary 46–66) jak i odcinka otwartego w ubiegłym sezonie (ary 47–57). Na arach 46-66 odsłonięto pozostałości dużych prostokątnych pomieszczeń, prawdopodobnie o charakterze osadniczym (Fig. 11). Są one datowane na przełom Dynastii 0 i I. Istotniejsze są odkrycia na arach 47-57. W najwyższych eksplorowanych w tym roku warstwach pojawiły się fragmenty dużej budowli (jej część zachodnią badano w poprzednich sezonach) o ciągle trudnym do określenia przeznaczeniu (Fig. 12). W północnym murze znajdują się dwie nisze wypełnione jasną substancją, natomiast we wnętrzu mury układają się „schodkowo”. Budowlę można datować na drugą połowę II dynastii. W warstwach wcześniejszych odkryto groby z przełomu I i II dynastii, zarówno jamowe bez wyposażenia (Fig. 13) jak i dwukomorowe z obstawą i nadbudową ceglaną (Figs. 14–15). Dary grobowe składały się z ceramicznych dzbanów na piwo (Fig. 16) i naczyń kamiennych (Fig. 17). W warstwach współczesnych grobom pojawiają się kolejne prostokątne budowle, a układ stratygraficzny jest dobrze widoczny w profilu wschodnim (Fig. 18).

Fig. 11. Konstrukcje osadnicze na Komie Wschodnim

Fig. 12. Wschodnia część enigmatycznej budowli

Fig. 13. Grób jamowy bez wyposażenia

Fig. 14. Grób z ceglaną nadbudową – wczesna faza eksploracji

Fig. 15. Grób z ceglaną nadbudową – późna faza eksploracji

Fig. 16. Dzbany na piwo z grobu nr 141

Fig. 17. Naczynia kamienne z grobu nr 141

Fig. 18. Wschodni profil wykopu na Komie wschodnim

wybierz opcję z menu:
misje prace doktorskie komunikaty
© 2008-2014

Zakład Archeologii Egiptu i Nubii IA UW, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.
Prawa autorskie zastrzeżone.

Stworzenie strony internetowej: grupamak.pl