Wcześniejsze

2014/2015 2013/2014 2012/2013 2011/2012 2010/2011 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006

Banganarti i Selib - Banganarti i Selib

W sezonie 2016/2017 prace misji Banganarti i Selib realizowane były między 16 listopada 2016r. a 20 marca 2017r. Badania archeologiczne prowadzone były w dwóch kampaniach, jesiennej i zimowej z krótką przerwą między nimi, przypadającą na okres świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku. Nieprzerwanie natomiast toczyły się prace konstrukcyjne związane z budową w Banganarti przestrzeni wystawowej i pracowni obok stanowiska.
Najważniejsze zadania realizowane  w sezonie 2016/2017 obejmowały:
- eksplorację w obrębie wykopu na północny-wschód od kościoła (określanego jako BA.E.1/2015);
- szerekopłaszczyznowe odsłonięcie obszaru na południe od Rafaelionu i wykonanie sondaży na wyznaczonych tam odcinkach;
- odsłonięcie wewnątrz Rafaelionu fragmentu Dolnego Kościoła; 
- badania geomagnetyczne na stanowiskach Banganarti i Selib 2;
- prace konserwatorskie związane z zabezpieczeniem i odzyskaniem malowideł z Dolnego Kościoła;
- prace rekonstrukcyjne i zabezpieczające w obrębie Rafaelionu;
- budowę pawilonu wystawowego (visitor’s center) oraz pracowni i magazynu przy stanowisku Banganarti;
- w Selib 1 działania rekonstrukcyjne związane z odtworzeniem kieratu wodnego przy odsłoniętej w poprzednich sezonach studni, będącej pierwotnie elementem systemu saqii;
- badania etnograficzne i dokumentacyjne w obrębie wsi Jawgul w rejonie Trzeciej Katarakty Nilu.

Fig.1. Zdjęcie lotnicze stanowiska Banganarti wykonane w marcu 2017 r. (fot. B. Żurawski)

Fig. 2. Plan stanowiska Banganarti po sezonie 2016/2017 (R. Łopaciuk)

Banganarti – wykop BA.E.1/2015
Eksploracja w obrębie wykopu zlokalizowanego na północny-wschód od Rafaelionu stanowiła kontynuację prac z poprzedniego sezonu. Badania realizowane tu są w obrębie gęstej zabudowy mieszkalnej o wielofazowym charakterze. W sezonie 2016/2017 w dwóch odcinkach (4 i 5) w obrębie wydzielonego domu A odsłonięty został strop calca. Do poziomu najmłodszej posadzki odsłonięte zostało duże pomieszczenie nr 7 (Fig.3), w którym na tynku mułowym, północnej i południowej ściany, wyryte zostały apotropaiczne symbole i inskrypcje z imionami archaniołów (Fig.4). W jednym z sąsiednich pomieszczeń zlokalizowana była latryna, w której odsłonięta została część instalacji sanitarnych, w tym znajdująca się in situ ceramiczna toaleta (Fig.5).

Fig. 3. Ortofotograficzny plan odcinka 7 w obrębie wykopu BA.E.1/2015 (wyk. M. Dzik)

Fig. 4. Północna ściana na odcinku 7 z inskrypcją wyrytą na tynku mułowym (wyk. M. Dzik)

Fig. 5. Wnętrze latryny na odcinku 27 z ceramiczną toaletą znalezioną in situ (fot. M. Dzik)

Fig. 6. Banganarti. 1-2, 4 - fragmenty naczyń szklanych; 3 - kamienna bransoleta; 5 - ceramiczna buteleczka imitująca szklane naczynia (fot. M. Dzik)
 

Banganarti – Rafaelion
W sezonie 2016/2017 duża część działań skoncentrowana była wokół Rafaelionu. Wewnątrz budowli, w jej centralnej części ponownie odsłonięty został, do poziomu dolnej posadzki, południowo-wschodni fragment apsydy i nawy centralnej starszej budowli (pierwotnie przebadana i zasypana w 2006r.) (Fig.7). Zainstalowane również zostały metalowe wsporniki wzmacniające cztery główne filary górnej budowli. Na zewnątrz kontynuowano prace nad stworzeniem szkieletowej rekonstrukcji, górnej części Rafaelionu i jego kopułowych sklepień (Fig.8).
W efekcie prac konserwatorskich w obrębie ponownie oczyszczonych ścian dolnego kościoła odkryte zostało nowe malowidło znajdujące się na południowym licu ściany tworzącej apsydę. Jego odsłonięcie wymagało wykonania rozwarstwienia tynków i transferu. Na malowidle ukazana została z profilu postać siedząca na krześle kurulnym, trzymająca w prawej ręce księgę i depcząca znacznie mniejszą postać klęczącą (Fig.9). Pod malowidłem znajdowała się częściowo zachowana inskrypcja z imieniem Leon, zapisanym greckimi literami. 

Fig. 7. Trójwymiarowy model fragmentu apsydy i nawy centralnej dolnego kościoła w Banganarti, odsłonięty w styczniu-lutym 2017 r. (wyk. R. Łopaciuk)

Fig. 8. Szkieletowa rekonstrukcja górnego piętra Rafaelionu (fot. B. Żurawski)

Fig. 9. Malowidło z dolnego kościoła (fot. B. Żurawski)

Selib
Prace w Selib ograniczone były wyłącznie do prac budowlanych. Wykończone zostały wnętrza budynku, wzniesionego po wschodniej stronie stanowiska z przeznaczeniem na pracownie, magazyn zabytków i przestrzeń ekspozycyjną. Wzniesione również elementy murowane pod rekonstrukcję kieratu wodnego saqii (Fig.10). 

Fig. 10. Selib 1, rekonstrukcja saqii (fot. B. Żurawski)
 

Jawgul
W dniach od 7 do 11 grudnia 2016 przeprowadzono badania etnoarcheologiczne w obrębie niewielkiej wsi Jawgul w rejonie Trzeciej Katarakty Nilu. Celem prac było wstępne rozpoznanie przeszłych systemów władzy funkcjonujących we wsi.
Jest to kontynuacja prac rozpoczętych trzy lata wcześniej w Jawgul, kiedy to zidentyfikowano powtarzający się układ przestrzenny w starej części wsi (na wyspie) oraz w nowej (na północnym brzegu rzeki). W obu przypadkach siedziby ważnych we wsi osób znajdowały się w pobliżu budynków publicznych takich jak meczet, szkoła.
Przeprowadzono wywiady z mieszkańcami wsi, w wyniku których powstała lista przywódców wsi. Najstarsi znani obecnie, władcy mieli rządzić w końcu XVIII i na początku XIX wieku. Pierwszy z nich miał zbudować zachodnie diffi (budowlę obronną) na wyspie, kolejny lub trzeci z rzędu miał być odpowiedzialny za budowę wschodniego diffi na wyspie (FIG). Przywódcy ci byli tytułowani królami, a Jawgul, według naszych rozmówców, miało stanowić w tym czasie niewielkie królestwo, obejmujące wieś oraz najbliższe okolice.

Fig. 11. Wschodnie diffi na wyspie Jawgul (fot. M. Drzewiecki)

Władze tureckie przejęły panowanie nad doliną Nilu Środkowego w latach 20. XIX wieku. Jawgul straciło wtedy swoją niezależność, mieszkańcy zostali zmuszeni do oddania broni palnej, a przywódcy mogli przyjmować tytuł szejcha. Jedyna sztuka broni mogła być w posiadaniu właśnie tego przywódcy, który zachował również prawo zamieszkiwania w diffi. To miało się zmienić na początku XX wieku, kiedy powstał Anglo-Egipski Sudan. Od tamtego czasu szejchowie zamieszkiwali zwykłe domy. W XX wieku było ich czterech, a ostatni zmarł w 1994 w Chartumie, gdzie też został pochowany. Od tamtego czasu kilku mieszkańców wsi tworzy komitet, który podejmuje kluczowe decyzje oraz reprezentuje interesy mieszkańców w regionie.
W dniach od 19 do 24 stycznia 2017 powrócono do Jawgul, aby wykonać dokumentację fotograficzną wschodniego diffi (Fig.11), najdłużej zamieszkałej siedziby przywódców wsi. Zdjęcia zostały uzupełnione o pomiary tachimetryczne (Fig.12-13) tak, aby można było na ich podstawie zbudować model trójwymiarowy budowli (używając metody Structure from Motion).

Fig.12. Dokumentacja zachodniej i południowej linii wschodniego diffi (wyk. M. Drzewiecki)

Fig.13. Punkty pomiarowe na wieży północno-zachodniej (wyk. M. Drzewiecki)


Opracowali: Aneta Cedro, Mariusz Drzewiecki

 

wybierz opcję z menu:
misje prace doktorskie komunikaty
© 2008-2014
Stworzenie strony internetowej: grupamak.pl