Wcześniejsze

2014/2015

2015/2016

2016/2017

2017/2018

2013/2014 2012/2013 2011/2012 2010/2011 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006 mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan

Banganarti i Selib - Banganarti i Selib

W sezonie 2016/2017 prace misji Banganarti i Selib realizowane były między 16 listopada 2016r. a 20 marca 2017r. Badania archeologiczne prowadzone były w dwóch kampaniach, jesiennej i zimowej z krótką przerwą między nimi, przypadającą na okres świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku. Nieprzerwanie natomiast toczyły się prace konstrukcyjne związane z budową w Banganarti przestrzeni wystawowej i pracowni obok stanowiska.
Najważniejsze zadania realizowane  w sezonie 2016/2017 obejmowały:
- eksplorację w obrębie wykopu na północny-wschód od kościoła (określanego jako BA.E.1/2015);
- szerekopłaszczyznowe odsłonięcie obszaru na południe od Rafaelionu i wykonanie sondaży na wyznaczonych tam odcinkach;
- odsłonięcie wewnątrz Rafaelionu fragmentu Dolnego Kościoła; 
- badania geomagnetyczne na stanowiskach Banganarti i Selib 2;
- prace konserwatorskie związane z zabezpieczeniem i odzyskaniem malowideł z Dolnego Kościoła;
- prace rekonstrukcyjne i zabezpieczające w obrębie Rafaelionu;
- budowę pawilonu wystawowego (visitor’s center) oraz pracowni i magazynu przy stanowisku Banganarti;
- w Selib 1 działania rekonstrukcyjne związane z odtworzeniem kieratu wodnego przy odsłoniętej w poprzednich sezonach studni, będącej pierwotnie elementem systemu saqii;
- badania etnograficzne i dokumentacyjne w obrębie wsi Jawgul w rejonie Trzeciej Katarakty Nilu.

Fig.1. Zdjęcie lotnicze stanowiska Banganarti wykonane w marcu 2017 r. (fot. B. Żurawski)

Fig. 2. Plan stanowiska Banganarti po sezonie 2016/2017 (R. Łopaciuk)

Banganarti – wykop BA.E.1/2015
Eksploracja w obrębie wykopu zlokalizowanego na północny-wschód od Rafaelionu stanowiła kontynuację prac z poprzedniego sezonu. Badania realizowane tu są w obrębie gęstej zabudowy mieszkalnej o wielofazowym charakterze. W sezonie 2016/2017 w dwóch odcinkach (4 i 5) w obrębie wydzielonego domu A odsłonięty został strop calca. Do poziomu najmłodszej posadzki odsłonięte zostało duże pomieszczenie nr 7 (Fig.3), w którym na tynku mułowym, północnej i południowej ściany, wyryte zostały apotropaiczne symbole i inskrypcje z imionami archaniołów (Fig.4). W jednym z sąsiednich pomieszczeń zlokalizowana była latryna, w której odsłonięta została część instalacji sanitarnych, w tym znajdująca się in situ ceramiczna toaleta (Fig.5).

Fig. 3. Ortofotograficzny plan odcinka 7 w obrębie wykopu BA.E.1/2015 (wyk. M. Dzik)

Fig. 4. Północna ściana na odcinku 7 z inskrypcją wyrytą na tynku mułowym (wyk. M. Dzik)

Fig. 5. Wnętrze latryny na odcinku 27 z ceramiczną toaletą znalezioną in situ (fot. M. Dzik)

Fig. 6. Banganarti. 1-2, 4 - fragmenty naczyń szklanych; 3 - kamienna bransoleta; 5 - ceramiczna buteleczka imitująca szklane naczynia (fot. M. Dzik)
 

Banganarti – Rafaelion
W sezonie 2016/2017 duża część działań skoncentrowana była wokół Rafaelionu. Wewnątrz budowli, w jej centralnej części ponownie odsłonięty został, do poziomu dolnej posadzki, południowo-wschodni fragment apsydy i nawy centralnej starszej budowli (pierwotnie przebadana i zasypana w 2006r.) (Fig.7). Zainstalowane również zostały metalowe wsporniki wzmacniające cztery główne filary górnej budowli. Na zewnątrz kontynuowano prace nad stworzeniem szkieletowej rekonstrukcji, górnej części Rafaelionu i jego kopułowych sklepień (Fig.8).
W efekcie prac konserwatorskich w obrębie ponownie oczyszczonych ścian dolnego kościoła odkryte zostało nowe malowidło znajdujące się na południowym licu ściany tworzącej apsydę. Jego odsłonięcie wymagało wykonania rozwarstwienia tynków i transferu. Na malowidle ukazana została z profilu postać siedząca na krześle kurulnym, trzymająca w prawej ręce księgę i depcząca znacznie mniejszą postać klęczącą (Fig.9). Pod malowidłem znajdowała się częściowo zachowana inskrypcja z imieniem Leon, zapisanym greckimi literami. 

Fig. 7. Trójwymiarowy model fragmentu apsydy i nawy centralnej dolnego kościoła w Banganarti, odsłonięty w styczniu-lutym 2017 r. (wyk. R. Łopaciuk)

Fig. 8. Szkieletowa rekonstrukcja górnego piętra Rafaelionu (fot. B. Żurawski)

Fig. 9. Malowidło z dolnego kościoła (fot. B. Żurawski)

Selib
Prace w Selib ograniczone były wyłącznie do prac budowlanych. Wykończone zostały wnętrza budynku, wzniesionego po wschodniej stronie stanowiska z przeznaczeniem na pracownie, magazyn zabytków i przestrzeń ekspozycyjną. Wzniesione również elementy murowane pod rekonstrukcję kieratu wodnego saqii (Fig.10). 

Fig. 10. Selib 1, rekonstrukcja saqii (fot. B. Żurawski)
 

Jawgul
W dniach od 7 do 11 grudnia 2016 przeprowadzono badania etnoarcheologiczne w obrębie niewielkiej wsi Jawgul w rejonie Trzeciej Katarakty Nilu. Celem prac było wstępne rozpoznanie przeszłych systemów władzy funkcjonujących we wsi.
Jest to kontynuacja prac rozpoczętych trzy lata wcześniej w Jawgul, kiedy to zidentyfikowano powtarzający się układ przestrzenny w starej części wsi (na wyspie) oraz w nowej (na północnym brzegu rzeki). W obu przypadkach siedziby ważnych we wsi osób znajdowały się w pobliżu budynków publicznych takich jak meczet, szkoła.
Przeprowadzono wywiady z mieszkańcami wsi, w wyniku których powstała lista przywódców wsi. Najstarsi znani obecnie, władcy mieli rządzić w końcu XVIII i na początku XIX wieku. Pierwszy z nich miał zbudować zachodnie diffi (budowlę obronną) na wyspie, kolejny lub trzeci z rzędu miał być odpowiedzialny za budowę wschodniego diffi na wyspie (FIG). Przywódcy ci byli tytułowani królami, a Jawgul, według naszych rozmówców, miało stanowić w tym czasie niewielkie królestwo, obejmujące wieś oraz najbliższe okolice.

Fig. 11. Wschodnie diffi na wyspie Jawgul (fot. M. Drzewiecki)

Władze tureckie przejęły panowanie nad doliną Nilu Środkowego w latach 20. XIX wieku. Jawgul straciło wtedy swoją niezależność, mieszkańcy zostali zmuszeni do oddania broni palnej, a przywódcy mogli przyjmować tytuł szejcha. Jedyna sztuka broni mogła być w posiadaniu właśnie tego przywódcy, który zachował również prawo zamieszkiwania w diffi. To miało się zmienić na początku XX wieku, kiedy powstał Anglo-Egipski Sudan. Od tamtego czasu szejchowie zamieszkiwali zwykłe domy. W XX wieku było ich czterech, a ostatni zmarł w 1994 w Chartumie, gdzie też został pochowany. Od tamtego czasu kilku mieszkańców wsi tworzy komitet, który podejmuje kluczowe decyzje oraz reprezentuje interesy mieszkańców w regionie.
W dniach od 19 do 24 stycznia 2017 powrócono do Jawgul, aby wykonać dokumentację fotograficzną wschodniego diffi (Fig.11), najdłużej zamieszkałej siedziby przywódców wsi. Zdjęcia zostały uzupełnione o pomiary tachimetryczne (Fig.12-13) tak, aby można było na ich podstawie zbudować model trójwymiarowy budowli (używając metody Structure from Motion).

Fig.12. Dokumentacja zachodniej i południowej linii wschodniego diffi (wyk. M. Drzewiecki)

Fig.13. Punkty pomiarowe na wieży północno-zachodniej (wyk. M. Drzewiecki)


Opracowali: Aneta Cedro, Mariusz Drzewiecki

 

wybierz opcję z menu:
misje prace doktorskie komunikaty
© 2008-2014

Zakład Archeologii Egiptu i Nubii IA UW, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.
Prawa autorskie zastrzeżone.

Stworzenie strony internetowej: grupamak.pl