Wcześniejsze

2015/2016

2016/2017

2017/2018

2018/2019

2014/2015 2013/2014 2012/2013 2011/2012 2010/2011 2009/2010 2008/2009 2007/2008 2006/2007 2005/2006 mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan mapa program konferencji misje polskie Egipt Sudan misje zagraniczne Egipt Sudan

Berenike - Wszystkie stworzenia duże i małe...

Wszystkie stworzenia duże i małe… Pierwszy sezon realizacji nowego projektu archeozoologicznego w rzymskim porcie Berenike. Egipt.

Marta Osypińska

W styczniu 2017 roku w Berenike zapoczątkowano nowy projekt , unikalny ze względu na profil badawczy. Jest to projekt archeozoologiczny, zatytułowany „AFRYKA-EUROPA-AZJA: znaczenie międzykontynentalnego handlu w okresie rzymskim dla historii zwierząt hodowlanych. Nowe dane archeozoologiczne z czerwonomorskiego portu Berenike (Egipt). (NCN 2016/23/B/HS3/03576). Kierownikiem projektu jest dr Marta Osypińska z IAE PAN.
Okres ptolemejski i rzymski historii Egiptu miały kluczowe znaczenie dla dziejów zwierząt domowych zarówno w samej Afryce jak i w Europie. Splot korzystnych czynników: stabilna sytuacja polityczna, gospodarcza koniunktura oraz rozpowszechnienie nowych technik żeglugi wykorzystujących monsuny na Oceanie Indyjskim, wpłynęły na rozwój dalekomorskiego handlu łączącego Europę, Czarną Afrykę i Indie. Wówczas do Afryki sprowadzono z Indii bydło zebu, które współcześnie stanowi około osiemdziesięciu procent populacji bydła w całej Afryce. W czasach rzymskich sprowadzono z Indii i rozpowszechniono bawoła domowego, który hodowany jest do dzisiaj zarówno w Afryce północnej (gamusa), ale również np. we Włoszech - dzięki temu rozkoszujemy się smakiem sera Mozzarella di Bufala. To w tym okresie sprowadzono i rozpowszechniono w Cesarstwie Rzymskim kurę, bez której nie umiemy sobie dziś wyobrazić diety. To w okresie rzymskim Europejczycy zetknęli się z podwalinami kynologii w Egipcie oraz udomowionym kotem, rozpowszechnionym jako zwierzę do towarzystwa. Dlatego historia większości psich i kocich ras zaczyna się zwykle w starożytnym Egipcie.  
Nasza wiedza o tej niezwykle ważnej epoce płynie jednak głównie ze źródeł historycznych – antycznych tekstów i przedstawień. Znikoma jest natomiast liczba danych bezpośrednich, np. szczątków zwierzęcych. Wynika to ze stanu badań archeologicznych i archeozoologicznych w Egipcie. Większość badaczy skupia się na studiach nad wydarzeniami polityczno-religijnymi czasów faraońskich. Również lokalizacja niemal wszystkich stanowisk archeologicznych w Dolinie Nilu nie sprzyja pozyskiwaniu nowych danych dotyczących handlu w basenie Oceanu Indyjskiego. Dlatego stanowisko Berenike – port leżący nad Morzem Czerwonym dostarcza tak unikalnych i ważnych danych. Założył je faraon Ptolemeusz II w celu sprowadzania do swojej armii drogą morską słoni afrykańskich. W okresie rzymskim Berenike ze względu na doskonałe położenie w zasięgu monsunów zyskało status portu transoceanicznego. Odkrycia archeologiczne wskazują, że do Cesarstwa przez Berenike płynęły takie dobra jak szmaragdy, kość słoniowa, heban, orientalne przyprawy, szylkret ale również żywe zwierzęta – poza słoniami: małpy, koty i zapewne wiele innych. Aby ludność wysuniętej placówki mogła przeżyć w surowych warunkach gorącego morskiego wybrzeża do Berenike sprowadzano żywe bydło, świnie, ale też zwierzęta do towarzystwa. Na terenie miasta polscy archeolodzy odkryli nie mający analogii w Egipcie cmentarz „pupili” gdzie z wielką dbałością chowano koty, psy ale również zwierzęta egzotyczne jak koczkodany, pawiany, azjatyckie koty i importowane z Europy ulubione przez Rzymian psy bojowe w typie molosa. Berenike jest unikalnym i nie mającym analogii doskonałym obszarem do badań archeozoologicznych. Ze względu na globalny wręcz zasięg kontaktów handlowych badania archeozoologiczne w Berenike wymagają od naukowców pracujących w projekcie specjalnych i rzadkich kompetencji naukowych czyli biegłości w identyfikowaniu szczątków nie tylko zwierząt z Europy i Afryki ale również z Azji Środkowej. 
Duża liczebność i różnorodność odkrywanych na terenie portu i miasta szczątków zwierzęcych stwarza okazję do uzupełnienia luki w wiedzy o wymianie i handlu żywymi zwierzętami pomiędzy Afryką, Europą i Azją w pierwszych wiekach naszej ery.  Już pierwsze lata badań archeozoologicznych uwydatniły ogromny potencjał źródeł z Berenike. Dowodzą one, że realizacja projektu skoncentrowanego na studiach nad zwierzętami w Berenike ma szansę dostarczyć nowych i niezwykle istotnych danych w dyskursie o historii zwierząt domowych. Wyniki badań archeozoologicznych w czerwonomorskim porcie mają również szerszy wymiar dostarczając nowych danych w takich dziedzinach nauki jak kynologia, felinologia czy medycyna weterynaryjna. 


Fot. 1. Praca na terenie wczesno-rzymskiego cmentarzyska zwierząt do towarzystwa (tr. 107). (fot. M. Osypińska)

Fot. 2. Pochówki kotów pod fragmentami amfor. Berenike tr 48 (fot. M. Osypińska)

Fot. 3. Lokalizacja cmentarzyska zwierząt w Berenike (fot. M. Osypińska)

Fot. 4. Jeden z pochówków kotów na wczesno-rzymskim cmentarzysku zwierząt. Berenike (fot. M. Osypińska)

wybierz opcję z menu:
misje prace doktorskie komunikaty
© 2008-2014

Zakład Archeologii Egiptu i Nubii IA UW, Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW.
Prawa autorskie zastrzeżone.

Stworzenie strony internetowej: grupamak.pl